FRIESEKUST.NL

Friese kust plaatsen

Al wandelend door de charmante binnenstad vallen de vele deftige woningen op. Tot ver in de achttiende eeuw was Bolsward een welvarende stad

Het was het centrum van de Greidhoeke, een welvarend veeteeltgebied in het westen van de provincie. Boter en kaas kwamen in overvloed op de markt. Vanuit de Hanzestad Bolsward werden het geëxporteerd naar elders in Nederland en het buitenland. Het oude hart wordt omsloten door de stadsgracht met verdedigingswallen.

Bach in de martinikerk
De zware toren van de Martinikerk is vanuit alle hoeken van de stad te zien. Het interieur van deze kerk is een bezichtiging waard. Het is niet voor niets dat hier ieder jaar de Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach wordt opgevoerd.

Naast de Martinikerk staat sinds 1966 een standbeeld van Gysbert Japicx. Gysbert Japicx (1603-1666) werd in Bolsward geboren en was onderwijzer die het Fries tot cultuurtaal maakte. Met recht mag hij de grondlegger van de Friese letterkunde worden genoemd.

Drank en Bolsward
In 1860 ontwikkelde herbergier Fedde Sonnema in Dockum zijn eigen unieke recept voor Berenburg. In 1967, na de fusie met Plantinga (van de Vieux) uit Bolsward, verhuist het bedrijf naar Bolsward. Hier wordt Sonnema Berenburg tot op de dag van vandaag volgens oud recept gemaakt. In het bezoekerscentrum beleef je de traditie van 'in sûpke op syn Frysk' (Een borrel op z'n Fries).

Smaakt een ‘berenburgje’ bijna iedereen wanneer het bitter koud is, tijdens een warme zomerdag wil een heerlijk glas Fries bier, luisterend naar de naam 'Us Heit', de dorstige kelen ook prima doorsmeren. De productie van dit Fries biertje vindt ook plaats in Bolsward.

Op een mooie pinksterdag
Ieder jaar op tweede Pinksterdag, al sinds 1912, is het raak. Heel Bolsward gonst van de bedrijvigheid. Hotelkamers en campings staan al vele maanden geboekt, weer of geen weer!
Maar liefst 15.000 fietsers vertrekken vroeg uit Bolsward voor de Elfstedenrijwieltocht. De 240 kilometer wordt in twee lussen gefietst: een noordelijke- en een zuidelijke lus. Zo doen alle deelnemers de plaats Bolsward twee keer aan.

<< terug

Franeker moet u gezien hebben. Alleen al vanwege het oudste werkende planetarium ter wereld. Dat van de wolkammer Eise Eisinga.
Hoewel de universiteit van Franeker niet meer bestaat, hangt in de straten nog steeds de sfeer van de academie. Wandel langs de professorenhuizen en neem een biertje in het studentencafé Bogt van Guné.
Bij de oprichting in 1585 was de Franeker academie de tweede universiteit van Nederland. Studenten uit heel Europa deden er kennis op. Ook sprongen zij wel eens uit de ban. Ze deden hun reputatie als de meest losbandige studentenbevolking van de Republiek eer aan. In 1811 werd de academie door Napoleon opgeheven.

Sjûkelân
Op de vijfde woensdag in augustus is de spanning in Franeker om te snijden. Dan wordt de belangrijkste kaatswedstrijd van het jaar op het Sjûkelân, het bekendste kaatsveld van Nederland, gehouden. Dé kans om een onvergetelijk, typisch Fries sportevenement mee te maken. De beste kaatser van het winnende trio wordt tot Koning van de PC gekozen. Hij krijgt de zilveren kaatsbal omgehangen. Begrijpt u de spelregels van het kaatsen niet? Geeft niets, dan stort u zich gewoon in de gezelligheid op straat of in de kroeg tijdens en vooral na de wedstrijd.

Wolkammer
Franeker verlaten zonder een bezoek te hebben gebracht aan het Eise Eisinga Planetarium kan echt niet. Nog steeds geeft het exact de stand aan van de hemellichamen aan. Wolkammer Eise Eisinga werkte in de achttiende eeuw zeven jaar aan. Hij wilde de sterrenkunde voor de gewone mensen begrijpelijker maken.
Als u de deur uit stapt, ziet u het stadhuis uit 1591. Al wandelend kunt u de knusse binnenstad van Franeker verkennen. Werp in ieder geval even een blik in het superkleine korendragershuisje en vergeet ook niet het weeshuis, de Martinikerk en museum ‘t Coopmanshûs.

<< terug

Harlingen is een echte havenstad. Nog steeds onlosmakelijk met de zee verbonden. U ruikt er de zilte lucht. Je hoort de scheepshoorn, die duidelijk maakt dat de veerboot naar de waddeneilanden vertrekt.
Iedere ochtend varen tientallen visserschepen uit de havens. Na een dag hard werken komen ze terug met de lading vol vis. De veerboten varen af en aan. De meeuwen zijn nooit ver weg.
Evenementen als de Harlingen-Terschelling(H-T) zeilrace of de Visserijdagen geven de verbondenheid met het water ook wel aan. Het is dan op en top gezellig in Harlingen.

Haven
De havenfunctie is altijd al belangrijk voor de stad geweest. In de negentiende eeuw volgde Harlingen Amsterdam en Rotterdam op in belangrijkheid. Aan de pakhuizen met namen als Polen, Rusland, Java en Sumatra kunt u zien met welke gebieden werd gehandeld. In de binnenstad zijn meer dan vijfhonderd monumenten te vinden. Via de VVV kunt u leuke wandelingen als de ‘vrouwenstruuntocht’ maken. Maar u kunt ook met de in Harlingen geboren Simon Vestdijk door de stad.

De stenen man
De Spaanse Caspar di Robles heeft veel betekend voor de bescherming van Friesland tegen overstromingen. Hij zorgde voor sterke dijken in de zestiende eeuw. Daarom heeft hij sinds 1576 een gedenkteken op de Westerzeedijk. Deze ‘stenen man’ heeft twee gezichten. Hij kijkt waakzaam in noordelijke en zuidelijke richting langs de zeedijk. Vlakbij is een pier waarop u als het ware de zee in kunt wandelen. Deze pier biedt u ook een schitterend uitzicht over de waddenzee. Op heldere dagen zijn de waddeneilanden zeker te zien.

<< terug

U heeft vast en zeker de typische schilderingen en klederdracht uit Hindeloopen wel eens gezien. Het stadje aan het IJsselmeer is er wereldberoemd om.

Hindeloopen heeft een sterke band met Amsterdam. Althans in het verleden. In de zeventiende en achttiende eeuw voeren de Hindeloopers vaak voor Amsterdamse kooplui naar Scandinavië, Engeland en Rusland. En nog steeds is Amsterdam de meest voorkomende achternaam in Hindeloopen.

Hindeloopers ontwikkelden door hun verre reizen een heel eigen smaak. Kleurrijke kleding en beschilderde meubels waren favoriet. Het befaamde Hindelooper schilderwerk is hieruit ontstaan. Ook hebben zij een eigen taal, die de andere Friezen ook niet verstaan:het Hylpers. Het is een mengeling van Fries, Engels, Deens en Noors.

Likhuizen
De bloeitijd van het stadje is nog goed zichtbaar. In het Hidde Nijland Museum bijvoorbeeld. In de stijlkamers zijn meubels, kostuums en kostbaarheden te zien die de zeelui mee naar huis namen. Ook de straatjes met de kapiteinshuizen ademen nog de sfeer van rijkdom uit. Bij sommige staat nog een kleinere woning in de tuin. Hier woonde de vrouw wanneer haar man op zee was. Ze hoefde dan niet het grote huis schoon te houden.
Op meerdere plaatsen kunt u zien hoe de schilders versieringen aanbrengen op hout. Gelukkig hebben zij een vaste hand. Het Hindelooper schilderwerk wordt over de hele wereld verkocht.

Afgevroren teen
Hindeloopen is één van de elf Friese steden. De beroemde schaatstocht gaat hier dus ook langs. In het Eerste Friese Schaatsmuseum is de grootste schaatscollectie ter wereld te vinden. In de smederij en lakkerij is te zien hoe de schaatsen worden gemaakt. De afgevroren teen van Tinus Udding toont wel aan dat het schaatsen van de tocht der tochten geen gemakkelijke opgave is.

<< terug

De stem van de stadsomroeper buldert nog door de straten van Sloten. Hier kunt u op ouderwetse wijze het nieuws aangekondigd horen. Sloten is de kleinste van de elf steden van Friesland. En misschien ook wel de mooiste.

Vanaf de middeleeuwse stadswallen hebt u een prachtig uitzicht op de stad. Hier staan ook de kanonnen die de inwoners van Sloten tegen indringers moest beschermen. In de zomer laat de schutterij ze knallen voor het publiek.
Sloten is een stadje waar maar ongeveer 700 mensen wonen. Eeuwen geleden was het ook al klein, maar wel dapper. De muren, wallen, grachten en stadspoorten moesten de stad onneembaar maken voor indringers. Ze zijn nog steeds in originele staat te zien.

Alle passerende schepen moesten in Sloten tol betalen. De gunstige ligging bracht veel geld in het laatje. Deze rijkdom is goed te zien aan de koopmanswoningen met prachtige gevels en het voormalige stadhuis. Hier is nu een museum gevestigd. Ook de zeventiende eeuwse kerk en de korenmolen mag u niet missen. Auto’s zult u bijna niet zien. En ook in andere opzichten lijkt het alsof de tijd heeft stilgestaan. Zo wordt er iedere zomer in klederdracht een ringrijderij met paard en wagen gehouden.

Op de vele terrasjes aan de grachten is het zomers altijd gezellig. Ook watersporters komen graag naar Sloten. Het Slotermeer is immers vlakbij.

<< terug

Sneek is dé watersportstad van Friesland. De finale van het SKS-skutsjesilen is op het Sneekermeer. En tijdens de Sneekweek, het grootste Europese zeilevenement voor de binnenwateren, is het volop feest.
Als watersportliefhebber móet je in Sneek geweest zijn. De stad met ruim 30.000 inwoners ligt tussen meren en kanalen. Je kunt dus alle kanten op. Vaar je door Sneek, dan kun je de prachtige waterpoort niet missen. De zeventiende-eeuwse poort is op het nippertje van de sloperhamer gered.

Sneekweek
Tijdens de Sneekweek in augustus worden in alle klassen zeilwedstrijden gehouden. En ’s avonds maakt rivaliteit plaats voor gezelligheid. De hardzeildag en vlootschouw zijn traditionele onderdelen van de week. In dezelfde maand staat Sneek ook in het teken van het SKS-skutsjesilen. Vanaf het Starteiland kun je de oude schepen en bruine zeilen goed volgen in hun felle strijd. Bij harde wind liggen de zeilen bijna horizontaal op de golven.

Centrum
Als je meer wilt weten over het verleden van de scheepvaart, dan is het scheepvaartmuseum een must. Geen watersportliefhebber? Geen probleem, want Sneek heeft veel meer te bieden. Historische panden om langs te dwalen en een gezellig centrum. Het is altijd druk in de vele restaurants, cafés en discotheken. In het al honderd jaar oude Wilhelminapark kunt u even uitpuffen. In de Martinikerk ligt de beroemde Friese vrijheidstrijder Grutte Pier begraven. Of kom met de trein en bezoek dan het Nationaal Modelspoor Museum dat in het stationsgebouw is gevestigd.

Modelspoor museum
29 januari 2005 heropende Het Nationaal Modelspoor Museum haar deuren in het gerestaureerde station van Sneek. Daarmee heeft de grootste collectie modeltreinen van Europa een plaatsje gekregen in de fraaiste locatie van Nederland.
De opening van het modelspoor museum werd verricht door de Commissaris der Koningin drs. E.H.T.M. Nijpels. De Commissaris der Koningin kwam per stoomtrein van Leeuwarden naar het in oude stijl gerestaureerde station van Sneek. Na de opening maakte de speciale trein een aantal ritten voor belangstellenden.

<< terug

Op de kade van Stavoren kijkt een vrouwtje roerloos uit over het IJsselmeer. Het beeld vertelt de sage van de rijke koopmansvrouw die bedelares werd.

Tegenwoordig viert de watersport hier hoogtij. Tijdens het seizoen is het een drukke en gezellige invalspoort op het uiterste zuidwestpuntje van Friesland. De J.W. Frisosluis is de belangrijkste doorgang voor watersporters van het IJsselmeer naar de Friese meren. De haven van Stavoren is voor veel toeristen ook het vertrekpunt voor een tocht met een schip van de bruine vloot.

Naast de pleziervaart is er ‘s zomers ook de lijndienst Stavoren-Enkhuizen. Als u geen last van zeeziekte hebt, een mooie boottocht over het IJsselmeer! De viszaak van de Friese troubadour Doede Bleeker is na zo’n tocht een bezoekje waard om de honger te stillen.

Hanzestad
Stavoren was een echte Hanzestad. Handel en scheepvaart bloeiden hier volop. Door handel te drijven met Engeland, Frankrijk en Scandinavië werd het stadje welvarend. Na de achttiende eeuw takelde Stavoren af en ging bijna alles verloren wat gedurende eeuwen was bereikt. Heel stiekem wordt er wel eens gesuggereerd dat dit de schuld is van het vrouwtje van Stavoren. Door haar hoogmoed, ze liet kostbaar graan in zee storten, zou de haven zijn verzand.

Leaver dea as slaef
Op het Reaklif vlakbij Stavoren staat een gedenkteken dat herinnert aan de beroemde slag bij Warns in 1345. Graaf Willem IV van Holland sneuvelde hier tijdens zijn poging Friesland te veroveren. De tekst op de grote steen ‘Leaver dea as slaef’ (Liever dood dan slaaf) wordt nog ieder jaar uitgesproken. De slag bij Warns wordt dan als teken van de Friese onafhankelijkheid herdacht.

<< terug

De vele watersporters die in de zomermaanden de moderne passantenhaven van IJlst binnenvaren zijn verrast. Zij worden verwelkomt door vele zeventiende eeuwse gevels van koopmans- en kapiteinswoningen.
U zult zich misschien afvragen waarvoor die typisch aan het water grenzende tuintjes dienen. Deze "bleken" of "overtuinen" behoren bij de aan de grachten liggende huizen en werden vroeger gebruikt om de was te bleken. De tuinen zijn nog steeds in particuliere handen en zijn bijvoorbeeld ook gebruikt als filmdecor voor de Kameleonfilm.
De horeca biedt u vele mogelijkheden met gezellige terrasjes en uitstekende restaurants, vooral voor de watersporter is dit ideaal. De nieuwe passantenhaven ligt vlak achter het centrum zodat alle gemakken dicht in de buurt zijn.
Hoe groot de eigen scheepvaart van IJlst in de 17e en 18e eeuw was, is moeilijk te bepalen. Bekend is wel dat zij het hele Europese kustgebied bevoeren.Tot aan 1800 was het IJlster scheepstype de "Kogge", dé vrachtvaarder van Holland. Na de Franse tijd, rond 1825, verdween dit scheepstype uit beeld. Wel is het bewaard gebleven in het stadswapen en is eveneens terug te vinden in de vlag van de stad IJlst en van de gemeente Wymbritseradiel.

<< terug

Wandelend door de hoofdstraat van Workum ziet u prachtige historische panden. Tekenen van een rijk verleden. In drie van die gebouwen is het Jopie Huismanmuseum gevestigd.
Workum was in het verleden een belangrijke handels- en havenstad aan de Zuiderzee. Inwoners konden goed leven van scheepvaart en visserij. Workumer vissers voeren met paling naar Londen, waar ze zelfs eigen ligplaatsen hadden in de Theems. Na tweeënhalve eeuw kwam hier na de Eerste Wereldoorlog een einde aan. Nu zorgt vooral de pleziervaart voor een levendig Workum.

It hûnehok
De welvarende Workumers konden statige woonhuizen bouwen. Langs de gedempte Wijmerts ziet u dan ook prachtige geveltjes. Aan de Merk staan monumentale gebouwen, zoals de middeleeuwse St. Gertrudiskerk, de schilderachtige Waag en het achttiende-eeuwse stadhuis. In de nok van het stadhuis is it hûnehok (het hondehok) te vinden. Landlopers, dronkelappen of criminelen, moesten soms heel wat tijd in deze houten strafcel doorbrengen. Het is nogal een contrast met het versierde plafond en goudleren behang in de Raadszaal.

Hofleverancier
Workum was ook een bedrijvige industriestad. Scheepswerven, smederijen, spinnerijen, pottenbakkerijen en kalkbranderijen waren actief. Maar ook tegenwoordig kunt u de geur van hout en olie opsnuiven. Op scheepswerf De Hoop uit 1694 worden namelijk nog steeds schepen gebouwd. Het is de enig overgebleven scheepshelling met timmerschuur in het IJsselmeergebied. Pottenbakkerijen kunt u ook nog in Workum vinden. Het karakteristieke Workumer aardewerk wordt er vervaardigd. Pottenbakker Aurora maakte het trouwservies van prinses Beatrix en prins Claus.

Jopie Huisman museum
Wanneer u in een workum bent mag een bezoek aan het Jopie Huisman museum niet ontbreken. Het Jopie Huisman museum verzamelt, bewaart en exposeert tekeningen en schilderijen van de kunstschilder Jopie Huisman. Ook de bijzondere gewichtenverzameling van Jopie valt te bewonderen
Dankzij de moderne multi-media tour kunnen de verhalen van Jopie bij een aantal schilderijen worden beluisterd terwijl men naar het schilderij staat te kijken.
Jopie groeide op in een arm gezin met zeven broers en zusjes. Vanaf zijn jonge jaren tekende hij alles wat hij ziet en hem raakt. Als schilder werkte hij in de Workumer aardewerkfabriekjes en later als koopman in lompen en oud ijzer. Ontdek zelf de charme van zijn werk in het Jopie Huismanmuseum!

<< terug